فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٤٨ - بيان دو اصطلاح در نفس الامر

ترجمه:

تبصره و تنبيه‌

اينكه از نفس الامر به دو عبارت (عالم امر و عقل) تعبير نموديم اشاره به دو

اصطلاحى است كه در اينمقام مى‌باشد:

اصطلاح اوّل: اصطلاح اهل اللّه است چه آنكه از عالم عقل به عالم نفس‌

الامر تعبير مى‌كنند و در اين اصطلاح از كتاب الهى اقتباس نموده‌اند كه حضرت‌

ربّ العزّة در قرآنش فرموده:

الا له الخلق و الامر.

البتّه اين تعبير به كلمه « نفس الامر» مناسب‌تر مى‌باشد.

و امّا اينكه حقتعالى از عالم خلق به عالم امر تعبير فرمود دو جهت مى‌توان‌

برايش ذكر كرد:

وجه اوّل: جهتش آنستكه انيّت خلق (يعنى مخلوقات) مندك و مستهلك در

نور احديّت مى‌باشد چه آنكه عقول مطلقا از صقع ربوبى هستند بلكه بايد بگوئيم:

انوار اسفهبدى على التّحقيق ماهيّتى براى آنها نيست در نتيجه مناط بينونت‌

كه مادّه باشد چه مادّه خارجى بوده و چه عقلى در آنها مفقود است و بعبارت‌

روشن‌تر اين انوار مجرّد وجودى بوده كه امر اللّه و كلمه « كن » كه كلمه وجوديّه نوريّه‌

است بحساب مى‌آيد.

وجه دوّم: وجهش آنستكه مخلوق اگرچه داراى ماهيّت بوده و بمجرّد امر

حقتعالى و بصرف توجّه كلمه « كن » بسويش ايجاد شده بدون اينكه محتاج بمؤنه‌

زائدى از قبيل مادّه يا استعداد و قابليّت خاصّه‌اى باشد ولى در عين حال مجرّد امكان‌

ذاتى براى تحقّق پيدا كردن و موجود شدنشان كفايت مى‌كند.

شرح فارسى:

توضيح‌

بيان دو اصطلاح در نفس الامر

از نفس الامر در تفسير دوّم بدو عبارت تعبير شد:

عقل فعّال و عالم امر و هر كدام اشاره باصطلاحى است: